No! Io non sono
morto.
Dietro me - cadavere
Lasciai la prima vita!
Carducci
Trovan mi
duro
E io lo so:
Pensar li fo!
Alfieri |
|
|
|
|
|
Świadomość kulturalna
uważa swoje życie wewnętrzne za proces samoistny i wystarczający
samemu sobie: polega on na przyswajaniu sobiewartości i treści
wytwarzanych przez dzieje; wartości te wytworzone przez historyę
posiadają swoją własną dziejową logikę; przyswajając je sobie,
wprowadzamy do naszego wnętrza całe dzieje; dramat historyczny
Europy w nas się rozgrywa. Charakter zachodniej kultury polega na
dążeniu do świadomego wytwarzania samej psychiki, samej historyi.
Psychika nagromadzająca w sobie wartości wytworzone przez dzieje
Europy nie może znaleźć dla siebie wyzwolenia jak tylko przez
zawładnięcie tym procesem dziejowym, który całą kulturę europejską,
Europę psychiczną wytwarza. Społeczeństwo świadomej i wyzwolonej
pracy jest wzorem dziejowym, ku któremu ciąży mocą swej wewnętrznej
logiki kultura. Świadomość kulturalna rozwija się dziś w kierunku
wyzyskiwania pracy dziejów na rzecz bezdziejowego subjektywizmu. Tak
powstaje sprzeczność zasadnicza kultury nowoczesnej: nie może ona
być wyrównana przez żaden automatyczny rozwój, - krytyka ciągłości
kulturalnej - ale wymaga heroicznego zwrotu woli: heroizmu
dziejowego jako planu życia. |
|
Samotna jednostka, nie znajdująca dla
siebie miejsca w życiu klas posiadających, do których należy, jako
działacz kulturalny "Młodej Polski". Romantyzm jako stan
świadomości, wytwarzanej w społeczeństwie, lecz niezdolnej do
wytwarzania samego, społecznego życia. Zwrot współczesnej krytyki
francuskiej przeciwko romantyzmowi. Sama krytyka ta powstaje w
granicach roman tyzmu, t. j. chciałaby przyjąć psychiczny rezultat
życia, a odrzucić samą naturę tego życia. Romantyzm jako wynik
nieuchronny życia dziejowego, w którem prawo jest nieobecne. Głęboka
krytyka romantyzmu musi być krytyką społecznego ustroju. Wartość
wewnętrzna świadomości romantycznej zależna jest od procesu
życiowego, który ją stworzył. Ubóstwo psychiczne Młodej Polski, jako
wynik nicości wewnętrznej tego polskiego status quo, przeciwko
któremu była Młoda Polska buntem. Usiłowania przywrócenia ciągłości
tradycyi przez "obłaskawienie" ruchu młodo-polskiego i zapoznanie
dziejowego znaczenia lat 1904-1906. Ciągłość tradycyi, jako ciągłość
dobrowolnej i idealizowanej niewoli. Liryzm helotów. Intelekt
taroczkowy. |
|
Za organ narodowego czucia i myślenia
służą nam warstwy bierne i bezsilne. Pragnienie spokoju i wygody
jako postulat dziejowy, założenie filozofii. Epikureizm pogodnego
dogasania. Polska tragiczna: zbudzenie się dziejowej siły. Problem
dziejowy, to przymierze i żywa łączność między myślą klasy
robotniczej a włościanstwem. Jesteśmy na takiej głębokości, że
myśleć trzeba o zasadniczym zwrocie w całem dziejowem życiu. Krytyka
tradycyi. Katolicyzm jako system myśli i jako fakt dziejowy.
Jezuityzm, jako formacya dziejowe kulturalna. Stosunek dziejów
Polski do Zachodu. Nasza tragiczna - wreszcie obłudna izolacya.
Chrześcijaństwo. Prawo i łaska. Chrześcijaństwo jest w całkowitej
sprzeczności z socyalizmem. Kościół katolicki, jako chrześcijaństwo
prawdziwe. Katolicyzm, jako powszechność izolacyi. Kościół
Milusińskich. Katolicyzm Sienkiewicza. Polska, odcięta od świata,
rodzina. Klasycyzm Polski zdziecinniałej. |
|
Filozofia bezwzględnego
tworzenia. Krytyka języka. Słowo, wytwór dziejów, ukrywa je przed
nami, staje się źródłem wszelkiego dogmatyzmu, wszelkiej metafizyki.
Metafizyka - mistycyzm wyrywają nas ze związku z dziejami obecnemi;
maskują własną naszą twórczość; oddają nas we władzę historyi
minionej. Wyzwolenie dziejowe. Twórcza istota społeczeństwa.
Irracyonalizm zasadniczy. Filozoficzne znaczenie historyi. Idea
prawa. Krytyka naturalizmu. Przesilenie w teoryi poznania.
Samowiedza i dojrzałość człowieka odczute jak jego zniknięcie.
Granice pragmatyzmu. Krytyka empiriokrytycyzmu. Filozofia Sorela.
Vico. Idea mitów dziejowych. Tworzenie i jego logika. Ocalenie
naszego twórczego ja; ja głębokie. Filozofia Bergsona. Młoda Polska
na zasadniczem rozdrożu świadomości
kulturalnej. |
|
Świadomość heroiczna klasy robotniczej
jako zadanie. Zabobon gotowego świata. Polska bezskrzydłych. Poezya
i prawda polskich klas posiadających. Skok w próżnię. Fikcye świata
istniejącego bez ludzkiego męstwa. Racyonalizm jako atrofia woli i
odwagi. Irracyonalizm słabości. |
|
Rozkład świadomości kulturalnej i
tworzenie się świadomości heroicznej. Moment przesilenia. Ucieczka
świadomości rozszczepionej. Parodya swobody; etapy dekadentyzmu.
Bunt psychiczny konsumentów. Psychologia i filozofia ś. p. zasługi.
Wyzwolony dekadent i robotnik. Filozofia heroicznego prawa,
bezwzględnego samostwarzania się ludzkości. |
|
Skandal kulturalny. Patryotyczne
grabarstwo: polski romantyzm jest literaturą zaginioną,
apokryficzną. Romantyzm i "Młoda Polska". Psychologia na wspak
odwrócona, I. Przemilczany i przegadany Norwid. Styl i dusza.
Dziejowość bezwzględna i samotna, niewzruszona wiara.
Transcendentalizm Norwida: Dzieje jako swoboda. Cywilizacya
chrześcijańska. Katolicyzm Norwida: filozofia łaski. Dziejowe
znaczenie sztuki. II. Tragizm dziejowego wpływu. Ciągłość pracy i
teatralizm wyobraźni. Złudzenia perspektywy teatralnej. Praca
dziejowa emigracyi. Emigracya i Zachód ówczesny. Filozofia
dziejowego ducha. Mickiewicz i psychika europejska. Złudzenia
polskiej swobody. Monsalwat. Towiański i komuna duchowa Romina.
Odwrócenie zasadniczych dążeń romantyzmu w psychologii i myśli
Młodej Polski. Młoda Polska i Krasiński. Hamlet i Chrystus. Obłuda
umęczonej psychiki. Kultura bezpłodności dziejowej i psychologicznej
izolacyi. Nieprzemijająca prawda romantyzmu. Romantyzm i bezwzględne
tworzenie. Praca życia Słowackiego. Znaczenie piękna. Romantyzm i
światopogląd tragiczny. Zadania twórczości
polskiej. |
|
Bezdziejowość współczesnej psychiki
polskiej: jej metamorfozy i maski. Widmo bezdziejowego świata.
Dziejowa rzeczywistość jako jedyny grunt bezwzględnego tworzenia.
Bankructwo fetyszyzmu naukowego. Wyzwolenie nauki żywej. Proudhon.
Złudzenie naukowości. Metafizyka jaźni wolnej od życia. Ibsen
pocieszyciel.Duchowe znaczenie biologii. Nowaczyński. Psychologia
bezwzględnego gestu. Tworzenie od biologicznych głębin. Polska
bezcielesna. Jaźń i biologia. |
|
Upiór i maszyna. Patos kultury
zachodniej i filozoficzne wyznania wiary rozbitków. Idea klasy
robotniczej. Fikcye demokracyi. Młoda Polska i Europa psychiczna.
Postulaty samoistności narodowej. Historya i tożsamość. Miriam jako
inicyator kultury zachodniej. Psychologia ponaddziejowego absolutu.
Czyste przeżycie. Sztuka i dusza Hamsuna. Indywidualność królewska i
psychologiczne atomy. Metafizyczne znaczenie piękna. Geneza
estetyzmu: krytyka metafizyczna czystej sztuki. Pater i Miriam.
Trochę zwierzęcej młodości. |
|
Literatura francuska II cesarstwa;
koncepcya sztuki i psychologia Flauberta. Świadomość kulturalna i
dzieje. Emil Zola i wiara w naukę. Bezwzględna rzetelność psychiki:
twórczość Baudelaire'a. Psychologia symbolizmu. Bezwzględnie
kształtowana psychika: Laforgue, Barres. Granice literatury
francuskiej. Absolutne wypowiedzenie; kult psychiki zawsze
gotowej. |
|
Wychowawcze znaczenie kultur obcych.
Psychologia abstrakcyjnej dziejowości. Engels i Guliwer. Humor jako
religia narodowa, jego dziejowe założenia. Dickens. Filozofia
konkretnego czasu. Humor jako heroizm konkretności. Pochwała
śmiechu. Apologia śmieszności. Humor jako tworzenie bezwzględne.
Zachodnie bajki Stevensona. Humor jako platonizm; jako dobre
sumienie bezwzględnego indywidualizmu. Morze jako wychowawca.
Meredith. - Dusza kultury włoskiej. Filozofia wszechobecnego prawa.
Vico. - Leopardi. - Carlyle i Carducci. Dusze narodów. My i
Europa |
|
Religijne znaczenie twórczości
Kasprowicza. Jej momenty. Liryzm Norwida. Kilka słów o Whitmanie.
Bezwzględne znaczenie liryzmu. Poezya
Staffa. |
|
Psychologia mistycyzmu.
Mistycyzm i empiryzm. Mistycyzm naukowy. Neomistyka jako wola
chaosu. Poezya Micińskiego. Epicki stan dusz i rozlewność mistyczna.
Goethe. |
|
Epopea klęski. Psychologia
klęski bezwzględnej. Życie pozostawione sobie. Żeromski i sztuka
zadomowiona. Złudzenia obojętności dziejowej. Reymont. Poezya
Orkana. Psychologia twórczości Żeromskiego. Siedlisko wewnętrznej
klęski. Złudzenia artystycznego wyzwolenia. Wyrzeczenie się woli
dziejowej. Duma o Hetmanie i Dzieje
grzechu. |
|
Walka z bezdziejowością. I.
Psychologia utworów młodzieńczych. Śmierć za życia i estetyzm. Myśl
jako zjawisko estetyczne. Rozszczepienie wewnętrzne. Moment
Klątwy. Psychologia zwierciadeł. II. Tworzenie
symbolicznego czynu. Myśl jako gest. Czyn w teatrze. Czyn jako
linia. Dusza bezdziejowa i naród: strach przed zoologią dziejów.
III. Znaczenie Achilleidy. Przyjęcie odpowiedzialności za
czyn irracyonalny i konkretny. Usiłowanie wyjścia poza logikę
indywidualną. Skałka, Bolesław. Wyznanie
Powrotu. Znaczenie trwałe twórczości Wyspiańskiego.
Tworzenie się Europy żywych, swobodnie stworzonych narodów. Książka
niniejsza.
|
|
|
POCZĄTEK
SPISU |